2021 թվականի հունիսին կայացած խորհրդարանական ընտրություններից հետո վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի «Քաղաքացիական պայմանագիր» (ՔՊ) կուսակցությունը բազմաթիվ խոստումներ տվեց, որոնք պետք է իրականացվեին հինգ տարվա ընթացքում, այդ թվում՝ Արցախի եւ նրա ժողովրդի իրավունքների պաշտպանությունը եւ այլն: Սակայն այդ խոստումները մնացին անկատար, կամ էլ հակասեցին կառավարության հետագա գործողություններին:
ՔՊ ղեկավարները, չունենալով անհրաժեշտ որակավորում, իրենց նշանակեցին տարբեր բարձր պետական պաշտոններում եւ հարստացան բացառիկ պետական պայմանագրերի, բարձր աշխատավարձերի ու միլիոնավոր դոլարների չարդարացված պարգեւավճարների շնորհիվ։ Այսօր նույն կուսակցությունը կրկին փորձում է խաբել Հանրությանը։
2026 թվականի ապրիլի 3-ին ՔՊ-ն հրապարակեց իր նախընտրական ծրագիրը 2026
թվականի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրությունների համար, եւ ներկայացրեց 100 հիմնական գործողություններ, որոնք պետք է իրականացվեն 2026-2031 թվականներին։ Կներկայացնեմ խոստացված անելիքներից Երկուսը.
ա/ Ծրագրի 10-րդ կետում, որը վերնագրված է «Արժեքահեն հանրություն», ներկայացվում է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ծրագրերը՝ ուղղված Հայ Առաքելական Եկեղեցու «բարեփոխմանը»: ՔՊ-ն պնդում է, որ «Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի ղեկավարության գործունեության հետեւանքով հավատավոր հանրությունն օտարվել է եւ շարունակում է օտարվել Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուց, ինչը, այդ թվում, հոգեւոր անվտանգության խնդիր է, քանի որ դա հնարավորություն է ստեղծել, որ արտաքին ուժերը փորձ անեն Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին դարձնել Հայաստանի Հանրապետության անկախության, ինքնիշխանության դեմ հիբրիդային պայքարի հենակետ»:
Այս անհիմն հայտարարությունը նպատակ ունի շեղել ուշադրությունը Փաշինյանի դեմ ուղղված նմանատիպ մեղադրանքներից։ Եթե որեւէ քաղաքացի, աշխարհիկ անձ կամ հոգեւորական օտարերկրյա գործակալ է, կառավարությունը պարտավոր է ձերբակալել եւ մեղադրանք առաջադրել նրան:
Սա զրպարտչական հայտարարություն է, նման այն հայտարարություններին, որոնք հնչում են Փաշինյանի հասցեին: 10-րդ կետում մանրամասն նկարագրվում են կոնկրետ քայլեր, որոնք խախտում են ՀՀ Սահմանադրության՝ եկեղեցու եւ պետության բաժանման սկզբունքը:
Ստորեւ ներկայացված է ՔՊ-ի պլանը.
ա) Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի պետի հեռացում (հանգստի կոչում),
բ) Սահմանված կարգով Կաթողիկոսական տեղապահի ընտրություն,
գ) Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Կանոնադրության ընդունում.
Կանոնադրությամբ պետք է սահմանվեն ամրագրված սկզբունքների պահպանման, ֆինանսական
թափանցիկության եւ հոգեւորականների բարեվարքության ապահովման կառուցակարգեր,
դ) Սահմանված կարգով Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ընտրություն։
Կուսակցություններն իրավունք չունեն որոշել վերոնշյալ չորս քայլերից որեւէ մեկը։ Սահմանադրությունն արգելում է կառավարությանը միջամտել եկեղեցու ներքին գործերին, որն ունի վաղուց հաստատված ընթացակարգեր։ Կառավարությունը հազիվ է կարողանում կառավարել երկիրը, սակայն այժմ ձգտում է կառավարել նաեւ եկեղեցին։ Ավելին, ՔՊ-ն փորձում է հոգեւորականներին առաջարկել անձնական արտոնություններ: 10-րդ կետում ասվում է. «ՔՊԿ ձեւավորած խորհրդարանական մեծամասնությունը եւ Կառավարությունը ձեռնամուխ կլինեն հոգեւոր ծառայողներին սոցիալական երաշխիքների պետական համակարգում ներառելուն»:
Ես դեմ չեմ, որ հոգեւորականները ստանան այնպիսի արտոնություններ, ինչպիսիք են Առողջության ապահովագրությունը եւ սոցիալական ապահովությունը, ինչպես մյուս բոլոր հայ քաղա- քացիները, սակայն խնդրահարույց է այդ արտոնությունները կապել կառավարության կողմից եկեղեցու հիերարխիայի գործերին միջամտելու հետ: Տարօրինակ է, բայց 10-րդ կետում կրկին շեշտվում է, որ «կրոնական կազմակերպությունները անջատ են պետությունից», սակայն կառավարությունը բազմիցս խախտել է Սահմանադրությունը եւ շատ այլ օրենքներ՝ միաժամանակ դասեր տալով հասարակությանը «եկեղեցին քաղաքականությունից հեռացնելու» մասին:
ՔՊ ղեկավարները գործում են այնպես, կարծես միայն իրենք իրավունք ունեն անպատժելիորեն խախտել Սահմանադրությունը: Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը հայտարարություն տարածեց, որով դատապարտում է ՔՊ-ի՝ «Հայոց եկեղեցին բարեփոխելու» անօրինական ծրագրերը: Մայր Աթոռը հայտարարել է. «Սա սահմանադրական կարգի, Եկեղեցու ինքնակառավարման իրավունքի, ինչպես նաեւ խղճի ու կրոնի ազատության միջազգային հիմնարար սկզբունքների բացահայտ ոտնահարում է»:
բ/ Այժմ անդրադառնանք 100-րդ կետին, որտեղ նշված է. «Սփյուռքի պետականակենտրոն կազմակերպությունների համաժողովի կազմակերպում՝ խաղաղության պայմաններում Հայաստան–Սփյուռք գործակցության հայեցակարգ ընդունելու եւ իրագործման մեխանիզմներ ձեւավորելու նպատակով»։
Սա Փաշինյանի կառավարության վերջին փորձն է՝ պառակտելու եւ թուլացնելու Հայաստան-Սփյուռք գոյություն ունեցող հարաբերությունները՝ ի լրումն այն բազմաթիվ քայլերի, որոնք Փաշինյանի վարչակարգը ձեռնարկել է՝ վնասելով համայն հայության շահերին։
Ահա մի քանի այլ քայլեր, որոնք Փաշինյանը եւ նրա նշանակած անգործունակ «Հայաստանի սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարը»՝
Զարեհ Սինանյանը՝ ձեռնարկել են Սփյուռքի դեմ։ Սփյուռքը որպես արժեքավոր ռեսուրս օգտագործելու փոխարեն, Հայաստանի կառավարությունը խաթարում է իր հարաբերությունները յոթ միլիոն սփյուռքահայերի հետ։ Փաշինյանը ութ տարի առաջ իր կառավարումը սկսեց՝ փակելով Սփյուռքի նախարարությունը՝
Հայաստանի եւ Սփյուռքի միջեւ գլխավոր կամուրջը։ Նա հաճախ է բացահայտ հակադրվել Սփյուռքին։
2024 թվականին Երեւանում կազմակերպված կառավարական համաժողովում, որտեղ հավաքվել էին հարյուրավոր սփյուռքահայեր աշխարհի տարբեր անկյուններից, Փաշինյանը կոպիտ ձեւով
ասաց. «Մենք ձեր օգնության կարիքը չունենք։
Հայաստանը կարող է հոգալ իր կարիքները»։
2025 թվականին, Թուրքիա կատարած այցի ժամանակ, Փաշինյանը պոլսահայերի խմբին ասաց. «Իմ վրա
հույս չդնե՛ք։ Հայաստանի վարչապետն աշխարհի բոլոր հայերի պատասխանատուն չի։ Դուք ձեր համայնքներում ձեր խնդիրները լուծեք»։
Ավելացնենք նաեւ Փաշինյանի կողմից կազմված սփյուռքահայերի սեւ ցուցակը, որոնց մուտքն արգելված է Հայաստան պարզապես այն պատճառով, որ նրանք ասել են մի բան, որը Փաշինյանին դուր չի եկել։
Եզրափակելով՝ եթե Փաշինյանի կուսակցությունը հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններում
ստանա մանդատների մեծամասնությունը, իրավիճակը կդառնա առավել վտանգավոր համայն հայության համար՝ թե՛ Հայաստանի ներսում, թե՛նրա սահմաններից դուրս։
Պետք է արգելվի Փաշինյանի կուսակցության մասնակցությունը հունիսյան ընտրություններին.
(French)
Après les élections législatives de juin 2021, le parti « Contrat civique » (CC) du Premier ministre Nikol Pashinyan a formulé de nombreuses promesses qui devaient être mises en œuvre sur une période de cinq ans, notamment la protection des droits de l’Artsakh et de son peuple, entre autres. Cependant, ces promesses sont restées non réalisées, ou bien ont été contredites par les actions ultérieures du gouvernement.
Les dirigeants du CC, ne disposant pas des qualifications nécessaires, se sont autoproclamés à diverses hautes fonctions étatiques et se sont enrichis grâce à des contrats publics exclusifs, à des salaires élevés et à des primes injustifiées de plusieurs millions de dollars. Aujourd’hui, ce même parti tente à nouveau de tromper l’opinion publique.
Le 3 avril 2026, le CC a publié son programme préélectoral pour les élections législatives du 7 juin 2026, présentant 100 actions principales à mettre en œuvre entre 2026 et 2031.
J’en présenterai deux, de ces engagements annoncés :
a/ Dans le point 10 du programme, intitulé « Société fondée sur des valeurs », le parti Contrat civique expose ses projets visant à «réformer » l’Église apostolique arménienne. Le CC insiste que « les activités de la direction de facto de l’Église apostolique arménienne ont conduit à l’aliénation des fidèles et continuent de les éloigner de l’Église, ce qui constitue également un problème de sécurité spirituelle, car cela crée des conditions permettant à des forces extérieures de tenter de transformer l’Église apostolique arménienne en un instrument de
lutte hybride contre l’indépendance et la souveraineté de la République d’Arménie ».
Cette déclaration infondée vise à détourner l’attention des accusations similaires dirigées contre Pashinyan. Si un citoyen, un laïc ou un membre du clergé est un agent étranger, le gouvernement est tenu de l’arrêter et de porter des accusations contre lui.
Il s’agit d’une déclaration diffamatoire, semblable à celles qui visent Pashinyan lui-même.
Le point 10 décrit en détail des mesures concrètes qui violent le principe de séparation de l’Église et de l’État inscrit dans la Constitution de la République d’Arménie.
Voici le plan présenté par le CC : a) La destitution du chef de facto de l’Église apostolique arménienne (mise à la retraite),
b) L’élection, selon la procédure établie, d’un locum tenens du Catholicos,
c) L’adoption d’une charte de l’Église apostolique arménienne, définissant des mécanismes pour garantir le respect des principes établis, la transparence financière et la conduite éthique du clergé, d) L’élection, selon la procédure établie, du Catholicos de tous les Arméniens.
Les partis politiques n’ont pas le droit de décider de l’une quelconque de ces quatre mesures. La Constitution interdit au gouvernement de s’immiscer dans les affaires internes de l’Église, qui dispose de procédures établies de longue date. Le gouvernement peine déjà à
administrer le pays, mais cherche désormais à administrer également l’Église.
De plus, le CC tente d’offrir des avantages personnels au clergé. Le point 10 précise que « la majorité parlementaire formée par le CC et le gouvernement entreprendront d’intégrer les membres du clergé dans le système public de garanties sociales ».
Je ne m’opposé à ce que les membres du clergé bénéficient d’avantages tels que l’assurance santé et la protection sociale, comme tous les citoyens arméniens. Cependant, il est problématique de lier ces avantages à une intervention du gouvernement dans la hiérarchie ecclésiastique. Il est étrange que le point 10 insiste à nouveau sur le fait que « les organisations religieuses sont séparées de l’État », alors même que le gouvernement a violé à maintes reprises la Constitution et de nombreuses lois, tout en donnant des leçons à la société sur la nécessité de «tenir l’Église à l’écart de la politique».
Les dirigeants du CC agissent comme s’ils étaient les seuls à pouvoir violer la Constitution en toute impunité. Le Saint-Siège d’Etchmiadzine a publié une déclaration condamnant les projets illégaux du CC visant à « réformer l’Église arménienne ». Le Saint-Siège a déclaré : « Il s’agit d’une violation flagrante de l’ordre constitutionnel, du droit à l’autonomie de l’Église, ainsi que des principes fondamentaux internationaux de liberté de conscience et de religion ».
b/ Passons maintenant au point 100, qui stipule : « Organiser une conférence des organisations étatiques et centrales de la diaspora en vue d’adopter un concept de coopération Arménie-diaspora dans un climat pacifique et de mettre en place des mécanismes pour son application.»
Il s’agit de la dernière tentative du gouvernement de Pashinyan pour diviser et affaiblir les relations existantes entre l’Arménie et la diaspora, venant s’ajouter aux nombreuses actions entreprises par son régime préjudiciables aux intérêts de l’ensemble du peuple arménien.
Voici d’autres mesures prises par Pashinyan et son incompétent Zareh Sinanyan, le soi-disant «Commissaire général aux affaires de la diaspora d’Arménie», à l’encontre de la Diaspora.
Au lieu de considérer la diaspora comme une ressource précieuse, le gouvernement arménien détériore ses relations avec les sept millions d’Arméniens de la diaspora. Il y a huit ans, Pashinyan a commencé son mandat en fermant le ministère de la Diaspora, principal pont entre l’Arménie et la diaspora. Il s’est souvent opposé ouvertement à la diaspora.
En 2024, lors d’une conférence gouvernementale à Erevan réunissant des centaines d’Arméniens de la diaspora du monde entier, Pashinyan a déclaré de manière brutale : « Nous n’avons pas besoin de votre aide. L’Arménie peut subvenir à ses besoins ».
En 2025, lors d’une visite en Turquie, il a déclaré à un groupe d’Arméniens d’Istanbul : « Ne comptez pas sur moi. Le Premier ministre de l’Arménie n’est pas responsable de tous les Arméniens du monde. Réglez vos problèmes dans vos communautés ».
Ajoutons également la «liste noire» établie par Pashinyan, interdisant l’entrée en Arménie à certains membres de la diaspora simplement parce qu’ils ont exprimé des opinions qui lui ont déplu.
En conclusion, si le parti de Pashinyan obtient la majorité des sièges lors des élections législatives du 7 juin, la situation deviendra encore plus dangereuse pour l’ensemble du peuple arménien, tant à l’intérieur du pays qu’à l’étranger.
La participation du parti de Pashinyan aux élections de juin devrait être interdite.
(English)
After the parliamentary elections of June 2021, the “Civil Contract” (CC) party of Prime Minister Nikol Pashinyan made numerous promises that had to be implemented over a five-year period, including the protection of the rights of Artsakh and its people, among others. However, these promises remained unfulfilled or were contradicted by the government’s subsequent actions.
The leaders of CC, lacking the necessary qualifications, self-appointed themselves to various high-ranking state positions and enriched themselves through exclusive public contracts, high salaries, and unjustified bonuses amounting to millions of dollars. Today, the same party is once again attempting to mislead the public opinion.
On April 3, 2026, CC published its pre-election program for the parliamentary elections of June 7, 2026, presenting 100 key actions to be implemented between 2026 and 2031.
I will highlight two of these announced commitments:
a/ In point 10 of the program, titled “Value-Based Society,” the Civil Contract party outlines its plans to “reform” the Armenian Apostolic Church. CC claims that “the activities of the de facto leadership of the Armenian Apostolic Church have led to the alienation of the faithful and continue to distance them from the Church, which also constitutes a spiritual security issue, as it creates conditions allowing external forces to attempt to turn the Armenian Apostolic Church into a tool of hybrid warfare against the independence and sovereignty of the Republic of Armenia.”
This unfounded statement is intended to divert attention from similar accusations directed at Pashinyan himself. If any citizen, layperson, or member of the clergy is a foreign agent, the government is obliged to arrest and prosecute them.
This is a defamatory statement, similar to those made against Pashinyan himself.
Point 10 goes on to describe in detail a set of concrete measures that violate the constitutional principle of the separation of Church and State.
The plan presented by CC includes: a) The removal (forced retirement) of the de facto head of the Armenian Apostolic Church,
b) The election, in accordance with established procedures, of a locum tenens of the Catholicos,
c) The adoption of a charter for the Armenian Apostolic Church, establishing mechanisms to ensure adherence to core principles, financial transparency, and ethical conduct of the clergy,
d) The election, in accordance with established procedures, of the Catholicos of All Armenians.
Political parties have no right to decide on any of these four measures. The Constitution prohibits the government from interfering in the internal affairs of the Church, which has long-established procedures. The government is already struggling to govern the country, yet now seeks to govern the Church as well.
Moreover, CC is attempting to offer personal benefits to members of the clergy. Point 10 states that “the parliamentary majority formed by CC and the government will undertake to include clergy members in the state system of social guarantees.”
I'm not against clergy members receiving benefits such as health insurance and social protection, like any other Armenian citizen. However, it is problematic to link these benefits to government interference in the Church hierarchy. It is striking that point 10 once again emphasizes that “religious organizations are separate from the state,” while the government has repeatedly violated the Constitution and numerous laws, all while lecturing society about keeping the Church out of politics.
The leaders of CC behave as though they alone are entitled to violate the Constitution with impunity.
The Holy See of Etchmiadzin issued a statement condemning CC’s unlawful plans to “reform the Armenian Church.” It declared: “This constitutes a blatant violation of the constitutional order, the Church’s right to self-governance, as well as the fundamental international principles of freedom of conscience and religion.”
b/ Let’s move on to point 100, which states: “To organize a conference of state-oriented diaspora organizations in order to adopt a concept for Armenia–Diaspora
cooperation in a peaceful environment and to establish mechanisms for its implementation.”
This represents yet another attempt by Pashinyan’s government to divide and weaken the existing relations between Armenia and the diaspora, adding to the numerous actions taken by his administration that have harmed the interests of the entire Armenian people.
Here are additional measures taken by Pashinyan and his incompetent appointee Zareh Sinanyan, the so-called “High Commissioner for Diaspora Affairs of Armenia,” against the diaspora.
Instead of seeing the diaspora as a valuable resource, the Armenian government has been damaging its relations with the seven million Armenians living abroad. Eight years ago, Pashinyan began his tenure by shutting down the Ministry of Diaspora, the main institutional bridge between Armenia and its global communities. He has repeatedly taken positions openly hostile to the diaspora.
In 2024, during a government-organized conference in Yerevan attended by hundreds of diaspora Armenians from around the world, Pashinyan bluntly stated: “We don't need your help. Armenia can meet its own needs.”
In 2025, during a visit to Turkey, he told a group of Armenians in Istanbul: “Do not rely on me. The Prime Minister of Armenia is not responsible for all Armenians worldwide. Solve your problems within your own communities.”
One should also mention the “blacklist” established by Pashinyan, which bars certain diaspora Armenians from entering Armenia simply because they expressed views he disliked.
To sum it up, if Pashinyan’s party secures a majority in the June 7 parliamentary elections, the situation will become even more dangerous for the Armenian people, both within Armenia and abroad.
That’s why, the participation of Pashinyan’s party in the June elections should be prohibited.
| Attachment | Size |
|---|---|
| Translations in English, and in Fracne.pdf | 149.04 KB |